Skip to content

İngiliz İşgalciler Tutuklandı
[22 Mayıs 1919]

Ünlü Kürt lideri Şeyh Mahmud Berzenci, 22 Mayıs 1919′da Merivan ve Hawraman aşiretleriyle birleşerek oluşturduğu düzenli orduya Güney Kürdistan’ın Süleymaniye şehrinde işgalci olarak bulunan İngiliz birlikleri tutuklama emri verdi. Küçük çaplı çatışmalar ertesinde kentteki İngilizler tamamen esir alındı. Bu gelişme üzerine Şeyh Mahmud Geçici Kürdistan Hükümeti ile bağımsızlığını ilan etti. Haziran ayına kadar Arap destekli İngilizlerle muharebeler yapıldı ve 12 Haziran’da direniş kırıldı. Şeyh Mahmud tutuklanarak Bağdat’a götürüldü. Burada yargılandı ve Hindistan’a sürüldü. Güney Kürdistan’ın İngilizler tarafından işgali sonrası Mahmud Berzenci, 1918′de Süleymaniye’de eyaletin hükümdarı ilan edilmişti. Daha sonra İngilizlerin, Güney Kürdistan’ı tamamen kendi yönetimine almaları Kürtlerdeki gerginliği arttırdı. Kürt tarafının müzakerelerden sonuç alamaması sonrası Berzenci isyan başlatmıştı.

1922′ye kadar bölgede herhangi bir istikrar sağlayamayan İngiliz Hükümeti, Arapların bölgedeki Kürtlerle çatışmalara girmeleri neticesinde Şeyh Mahmud’u sürgünden geri getirmek mecburiyetinde kaldı. Bu geri getirme neticesinde Berzenci, daha üst yetkiler elde ettiyse de İngiliz tarafıyla sürtüşmeler devam etti. Nitekim sürgünden döndüğü 1922 yılından 1923 yılına kadar Berzenci, yaklaşık on defa ayaklanma başlattı ve yaklaşık yedi yıl yaşayan Güney Kürdistan Hükümeti’ni idare etti.

30 Haziran 1930′da İngilizlerin Irak’a bağımsızlık vermeleri ve Kürdistan’ın ilhakının ortaya çıkmasıyla Şeyh Mahmud yeniden ayaklandı. Irak’a tek ülke olarak bağımsızlık verilmesinin duyulmasından sonra, Kürtler, Milletler Cemiyeti’ni dilekçe yağmuruna tuttu. Süleymaniye ve diğer Kürdistan illerinde, parlamento seçimleri protesto edildi. 6 Eylül 1930′da 200 bin dolayında Kürdün katılımıyla yapılan ‘Kürdistana Özgürlük Mitingi’nde İngiliz askerlerinin halkın üzerine ateş açması üzerine 28 Kürt öldü. Bugün Kürt tarihlendirmesine Roja Reş (kara gün) olarak geçti. Bu başkaldırı Berzenci’nin isyanlar zincirinin de sonuncusu olmuştu.

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterPin on Pinterest0Share on Tumblr0Email this to someoneShare on Google+0